SİÖ Genel Sekreteri Yermekbayev’den örgütün 25. yılına ilişkin değerlendirme

2026 Shanghai İşbirliği Örgütü (SİÖ) Zirvesi, Kırgızistan’ın ev sahipliğinde düzenlenecek. Zirve öncesinde Çin Medya Grubu’na (CMG) özel bir mülakat veren SİÖ Genel Sekreteri Nurlan Yermekbayev, önemli değerlendirmelerde bulundu.

Örgütün 25 yıllık geçmişini değerlendiren Yermekbayev, “Shanghai İşbirliği Örgütü, geride kalan çeyrek asır boyunca karşılıklı güven ortamını başarıyla inşa etti ve geniş bir yelpazede kendine özgü çok katmanlı iş birliği mekanizmaları oluşturdu.” ifadelerini kullandı.

Temelleri 15 Haziran 2001'de atılan SİÖ'nün üye sayısı, aradan geçen süreçte 6'dan 27'ye yükseldi. “SİÖ ailesi”, bugün dünyanın en geniş coğrafyasına, en kalabalık nüfusuna ve en büyük kalkınma potansiyeline sahip kapsamlı bölgesel iş birliği örgütü konumuna ulaştı. Geride kalan 25 yılda “Shanghai Ruhu”na sıkı sıkıya bağlı kalan üye ülkeler, bölgesel iş birliği için yeni bir model keşfederek yeni tip uluslararası ilişkiler açısından da örnek teşkil etti.

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te 31 Ağustos - 1 Eylül tarihleri arasında düzenlenecek SİÖ Zirvesi'nin ana teması “SİÖ’nün 25. Yıl Dönümü: Kalıcı Barış, Kalkınma ve Refaha Doğru Birlikte İlerlemek” olarak belirlendi. Zirvenin ana temasına ilişkin düşüncelerini paylaşan Yermekbayev, “25. yıl dönümü çok önemli bir dönüm noktası. SİÖ’nün geride kalan 25 yıldaki gelişim sürecini gözden geçirecek, elde edilen başarıları değerlendirecek ve gelecekteki kalkınma rotamızı planlayacağız. 25 yıl, iş birliği sonuçlarını özetleyip değerlendirmemiz için oldukça elverişli bir süre.” diye konuştu.

Bişkek Zirvesi'nden beklentilerine de değinen Yermekbayev, toplantı kapsamında uygulanabilirliği yüksek bir dizi önemli belgenin kabul edilmesini umduğunu dile getirdi.

Örgütün 25 yılda elde ettiği en sembolik başarıları değerlendiren Yermekbayev; karşılıklı güven ortamının başarıyla inşa edilmesine, eşitlik ve karşılıklı saygıya dayalı bir müzakere mekanizmasının geliştirilmesine vurgu yaptı. Genel Sekreter, çok çeşitli alanlarda SİÖ'ye özgü çok katmanlı iş birliği mekanizmalarının oluşturulmasını da bir diğer kritik başarı olarak nitelendirdi.

SİÖ’nün farklı gelenek ve kültürlere sahip ülkeleri bir araya getirdiğinin altını çizen Yermekbayev, “Shanghai Ruhu”nun farklı medeniyetlere duyulan saygıyı açıkça vurguladığını belirtti. 2001 yılında örgütün kuruluş aşamasında üye ülkelerin en önemli gündem maddesinin bölgesel barış ve güvenliği korumak olduğunu hatırlatan Yermekbayev; günümüzde ise iş birliği yelpazesinin ekonomi, ticaret, bilim, teknoloji ve beşeri alanlar gibi çok daha geniş bir kapsama yayıldığına dikkati çekti.

Geçtiğimiz yıl düzenlenen SİÖ Tianjin Zirvesi’nde, SİÖ Kalkınma Bankası’nın kurulması yönünde alınan kararı da değerlendiren Genel Sekreter; bankanın yalnızca çok taraflı projelere finansman sağlamakla kalmayıp, piyasa analizleri ve üye ülkelerin ihtiyaçları doğrultusunda en uygun projeleri seçerek bunların hayata geçirilmesine öncülük edeceğine inandığını ifade etti.

SİÖ'nün küresel barış, istikrar ve düzenin yeniden inşasına sunacağı katkılara ilişkin soruları da yanıtlayan Yermekbayev, örgütün temel vizyonunu şu sözlerle özetledi: "Günümüz dünyasında egemen eşitlik ve adil müzakere ilkelerine bağlı kalınmalı, her türlü sorun istişare yoluyla ele alınmalı ve uzlaşma sağlanmaya çalışılmalıdır."

Küresel Yönetişim İnisiyatifi hakkında da konuşan Yermekbayev, söz konusu inisiyatifin SİÖ’nün benimsediği “Shanghai Ruhu” ile yüksek düzeyde örtüştüğünü, temelinde eşitliği ve insan odaklı bir yaklaşımı barındırdığını sözlerine ekledi.